80 năm vững vàng trận tuyến tư tưởng

80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Cục Tuyên huấn và Ngành Tuyên huấn Quân đội đã không ngừng lớn mạnh, khẳng định vai trò là “linh hồn, mạch sống” của công tác tư tưởng, là lực lượng nòng cốt trên mặt trận chính trị, tinh thần trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Từ những ngày đầu non trẻ trong khói lửa kháng chiến đến thời kỳ xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ ngành Tuyên huấn luôn kiên định lý tưởng, bám sát thực tiễn, góp phần quan trọng hun đúc bản lĩnh, ý chí chiến đấu, niềm tin chiến thắng cho toàn quân, xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng, Nhà nước và nhân dân.
Ngay sau thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, thử thách. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng một lực lượng vũ trang cách mạng vững mạnh về chính trị, tư tưởng trở thành yêu cầu cấp thiết. Thực tiễn cách mạng đòi hỏi phải có một cơ quan chuyên trách đảm nhiệm công tác tuyên truyền, giáo dục, huấn luyện chính trị trong Quân đội.
Ngày 11-5-1946, Bộ Quốc phòng ban hành Nghị định số 27/NĐ-QP về tổ chức Cục Chính trị. Trong đó, Phòng Tuyên truyền và Phòng Huấn luyện được thành lập, đánh dấu lần đầu tiên trong Quân đội ta có cơ quan chuyên trách về công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị. Đây chính là tiền thân của Cục Tuyên huấn và Ngành Tuyên huấn Quân đội ngày nay.
Sự ra đời của lực lượng tuyên huấn không chỉ là bước kiện toàn tổ chức, mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Quân ủy Trung ương trong việc xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị - yếu tố quyết định sức mạnh chiến đấu và chiến thắng.
Những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp, tổ chức tuyên huấn còn rất non trẻ, biên chế ít, điều kiện hoạt động vô cùng khó khăn. Tuy nhiên, với tinh thần chủ động, sáng tạo, đội ngũ cán bộ tuyên huấn đã nhanh chóng thích ứng với yêu cầu nhiệm vụ.
Từ 2 phòng ban ban đầu, tổ chức tuyên huấn liên tục được điều chỉnh, kiện toàn để phù hợp với thực tiễn chiến tranh. Khi thì hợp nhất thành Phòng Tuyên huấn, khi lại tách ra thành Phòng Tuyên truyền và Phòng Huấn luyện, nhưng dù dưới hình thức nào, nhiệm vụ xuyên suốt vẫn là nâng cao nhận thức chính trị, củng cố niềm tin, ý chí chiến đấu cho bộ đội.
Đặc biệt, năm 1950 đánh dấu bước phát triển quan trọng khi Cục Tuyên huấn chính thức được thành lập trong cơ cấu của Tổng cục Chính trị. Đây là bước ngoặt lớn, đưa công tác tuyên huấn từ quy mô nhỏ lẻ trở thành một hệ thống tổ chức thống nhất, có chức năng, nhiệm vụ rõ ràng trong toàn quân.

Cùng với sự ra đời của Cục Tuyên huấn, nhiều thiết chế văn hóa, báo chí, xuất bản trong Quân đội cũng được hình thành và phát triển như báo chí quân đội, văn công, điện ảnh, nhà in… tạo nên sức mạnh tổng hợp trên mặt trận tư tưởng - văn hóa.
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Cục Tuyên huấn và Ngành Tuyên huấn Quân đội luôn bám sát đường lối, chủ trương của Đảng, nhiệm vụ quân sự của từng giai đoạn để triển khai công tác tuyên truyền, giáo dục một cách sâu rộng, hiệu quả. Nội dung tuyên huấn tập trung làm rõ bản chất chính nghĩa của cuộc kháng chiến, nâng cao tinh thần yêu nước, ý chí quyết tâm chiến đấu, xây dựng niềm tin tất thắng cho cán bộ, chiến sĩ. Đồng thời, kiên quyết đấu tranh với những biểu hiện tư tưởng tiêu cực như dao động, ngại khó, chủ quan, khinh địch. Nhiều phong trào, cuộc vận động lớn đã được tổ chức, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong toàn quân như “luyện quân lập công”, “rèn cán chỉnh quân”, các đợt chỉnh huấn chính trị… Qua đó, từng bước xây dựng nền tảng chính trị, tư tưởng vững chắc, góp phần làm nên sức mạnh chiến đấu của Quân đội.
Đặc biệt, đội ngũ cán bộ tuyên huấn, phóng viên, văn nghệ sĩ đã không quản gian khổ, bám sát đơn vị, bám sát chiến trường, trực tiếp tham gia tuyên truyền, cổ vũ bộ đội ngay tại tuyến lửa. Những tờ báo, buổi biểu diễn văn nghệ, bản tin chiến trường… đã trở thành nguồn động viên tinh thần to lớn, tiếp thêm sức mạnh cho bộ đội vượt qua gian khổ, hy sinh.
Chính từ nền tảng công tác tư tưởng vững chắc đó, Quân đội ta đã lập nên nhiều chiến công vang dội, mà đỉnh cao là chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Hòa bình lập lại ở miền Bắc (1954-1965), trước yêu cầu mới của cách mạng, Cục Tuyên huấn và Ngành Tuyên huấn Quân đội tiếp tục được củng cố, kiện toàn và phát triển cả về tổ chức, lực lượng và nội dung, phương thức hoạt động. Công tác tuyên huấn được triển khai ngày càng bài bản, nền nếp, bám sát hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam. Trọng tâm là giáo dục cho cán bộ, chiến sĩ nắm vững đường lối cách mạng của Đảng, nhận rõ âm mưu, thủ đoạn của kẻ thù, củng cố niềm tin vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam. Ngành Tuyên huấn đã chủ động tham mưu, đề xuất nhiều chủ trương, biện pháp quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng công tác chính trị, tư tưởng trong toàn quân. Các phong trào thi đua, các đợt sinh hoạt chính trị, chỉnh huấn, giáo dục được tổ chức sâu rộng, thiết thực, hiệu quả, tạo chuyển biến rõ nét về nhận thức và hành động của cán bộ, chiến sĩ. Cùng với đó, hệ thống thiết chế văn hóa, báo chí, xuất bản, văn nghệ trong Quân đội tiếp tục được xây dựng và phát triển, góp phần nâng cao đời sống tinh thần, bồi dưỡng phẩm chất, nhân cách người quân nhân cách mạng.
Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1965-1975), công tác tuyên huấn đứng trước những thử thách đặc biệt khốc liệt. Đòi hỏi đặt ra là phải kịp thời định hướng tư tưởng, củng cố ý chí chiến đấu, giữ vững niềm tin trong mọi hoàn cảnh. Bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Quân ủy Trung ương và Tổng cục Chính trị, Cục Tuyên huấn và Ngành Tuyên huấn Quân đội đã chủ động, sáng tạo trong tổ chức các hoạt động tuyên truyền, giáo dục, cổ vũ phong trào thi đua yêu nước, xây dựng quyết tâm “đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào”. Các phong trào như “Quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”, “Ba nhất”, “Tìm Mỹ mà đánh, tìm ngụy mà diệt”… đã trở thành động lực tinh thần to lớn, lan tỏa sâu rộng trong toàn quân và toàn dân. Đội ngũ cán bộ tuyên huấn tiếp tục xung kích trên mặt trận tư tưởng, bám sát chiến trường, trực tiếp tham gia công tác chính trị trong các chiến dịch, trận đánh; kịp thời nắm bắt, định hướng tư tưởng bộ đội, đấu tranh phản bác các luận điệu xuyên tạc của địch, giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong Quân đội. Chính sức mạnh chính trị - tinh thần được bồi đắp từ công tác tuyên huấn đã góp phần quan trọng làm nên những chiến thắng lịch sử: từ Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” năm 1972 đến Đại thắng mùa Xuân 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Sau năm 1975, đặc biệt là trong thời kỳ đổi mới, hội nhập và xây dựng Quân đội hiện đại, Cục Tuyên huấn và Ngành Tuyên huấn Quân đội tiếp tục được kiện toàn, đổi mới mạnh mẽ về nội dung và phương thức hoạt động. Trước những tác động đa chiều của tình hình thế giới và trong nước, nhất là sự phát triển của công nghệ thông tin, mạng xã hội, công tác tuyên huấn ngày càng giữ vai trò quan trọng trong việc định hướng tư tưởng, nâng cao “sức đề kháng” cho cán bộ, chiến sĩ trước các quan điểm sai trái, thù địch. Ngành Tuyên huấn đã tích cực đổi mới nội dung tuyên truyền, giáo dục theo hướng thiết thực, hiệu quả; kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục truyền thống với giáo dục nhiệm vụ, giữa “xây” và “chống”; phát huy tốt vai trò của báo chí, xuất bản, văn hóa, văn nghệ trong Quân đội. Đồng thời, chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ tuyên huấn có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, trình độ chuyên môn cao, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ trong tình hình mới.
Trải qua nhiều lần tổ chức lại và đổi tên, đến nay, Cục Tuyên huấn tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan tham mưu chiến lược về công tác tư tưởng - văn hóa trong Quân đội, là lực lượng nòng cốt trên mặt trận tư tưởng của Đảng trong Quân đội nhân dân Việt Nam.
80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành là chặng đường vẻ vang, đầy tự hào của Cục Tuyên huấn và Ngành Tuyên huấn Quân đội. Từ những ngày đầu còn nhiều khó khăn, gian khổ đến khi trở thành một hệ thống vững mạnh, toàn diện, ngành Tuyên huấn luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị, xứng đáng là lực lượng chiến đấu, công tác, lao động sản xuất trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân.
Phát huy truyền thống vẻ vang “Kiên định, chủ động, nhạy bén, sáng tạo, đoàn kết, quyết thắng” trong giai đoạn mới, cán bộ, chiến sĩ Ngành Tuyên huấn Quân đội tiếp tục nêu cao tinh thần trách nhiệm, chủ động, sáng tạo, đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tư tưởng - văn hóa; góp phần xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới.